Excursie Tiel

HEESCH - Op zaterdag 18 januari organiseert Heemkundekring ‘De Elf Rotten’ een dagexcursie naar Tiel, een van de oudste steden van Nederland. De deelnemers brengen een bezoek aan het Flipje & Streekmuseum Tiel. Het bezoek aan Tiel begint om 13.30 uur en duurt tot 16.30 uur. De deelnemers worden om 12.15 uur verwacht in De Heemschuur, Schoonstraat 35 in Heesch. Om 12.30 uur vertrekt het gezelschap met auto’s naar Tiel. 

Rijke geschiedenis
Tiel is een van de oudste steden van Nederland: de plaats stamt uit de periode 850-1100, terwijl de meeste Nederlandse steden in de late middeleeuwen (1150-1300) ontstonden.

De teloorgang rond 850 van de circa tien kilometer verderop gelegen internationale handelsplaats Dorestad, zorgde ervoor dat een deel van de handel verschoof naar Tiel. In 896 ontving Tiel van de Frankische koning Zwentibold het tolrecht. Door archeologisch onderzoek in de binnenstad werd bevestigd wat uit schriftelijke bronnen reeds bekend was: de stad was in de 10e en 11e eeuw een handelsnederzetting van internationale betekenis, die nauwe banden onderhield met de veel rijkere en machtigere handelsstad Keulen. Tiel onderhield in die tijd ook nauwe handelsbetrekkingen met Engeland.

Volgens de Benedictijnse kroniekschrijver Alpertus van Metz werd Tiel geplunderd door Vikingen. Hij schreef dat zeerovers zonder enige tegenstand te ontmoeten in 1006 de handelsnederzetting binnentrokken, de levensvoorraden snel wegsleepten, waarna de nederzetting werd platgebrand.

Het waren kooplieden van Tiel die zich omstreeks 1015 bij de Duitse keizer beklaagden over de illegale tol die door graaf Dirk III van Holland in de buurt van Vlaardingen werd opgericht. Dit zou leiden tot de (voor de keizer) slecht afgelopen strafexpeditie tegen de Hollandse graaf.

Het is niet bekend of Tiel het muntrecht heeft verkregen, wel werden er munten geslagen. In de 13e eeuw verkreeg Tiel stadsrechten van de bisschop van Utrecht en trad het toe tot de Hanze, een Duits verbond van handelssteden, dat vooral van grote betekenis was voor de Oostzeehandel. In 1136, 1334 en 1420 vonden in Tiel grote stadsbranden plaats.

De stad was menigmaal de inzet van machtsstrijd tussen de graven van Gelre en de hertogen van Brabant. In 1339 werd de stad definitief Gelders, toen hertog Jan III van Brabant Tiel aan het hertogdom Gelre overdroeg. In de late middeleeuwen en de 16e en 17e eeuw breidde de ommuurde stad zich verder uit met een voorstad en nieuwe vestingwerken.

In het oude stadscentrum herinneren verscheidene monumenten aan dat rijke verleden, zoals de Sint-Maartenskerk, de Waterpoort met Groote Sociëteit, het Gerechtsgebouw, de voormalige sociëteit Bellevue, het uit 1525 daterende Ambtmanshuis dat samen met de door Jan David Zocher ontworpen Ambtmanstuin deel uitmaakt van het stadhuiscomplex, en het eveneens uit de 16e eeuw stammende Gotische huis aan de Weerstraat. 

Flipje & Streekmuseum Tiel
Het Flipje en Streekmuseum is een museum in de Gelderse stad Tiel. Het is gewijd aan de geschiedenis van Tiel en omgeving, waaronder de industriële geschiedenis en Flipje, het reclamemannetje van de fabriek De Betuwe. Het museum is gelegen aan het Plein en is gevestigd in de voormalige herensociëteit. 

Het museum was oorspronkelijk gevestigd in de historische Waterpoort. Het is voortgekomen uit de werkzaamheden van de Vereniging Oudheidkamer voor Tiel en Omstreken, die in 1901 begon met het verzamelen en tentoonstellen van voorwerpen die betrekking hadden op Tiel en het westelijk rivierengebied. Zo ontstond een veelzijdige verzameling, die onder meer Romeinse en Bataafse voorwerpen bevatte die verkregen waren door opgravingen in Kesteren en IJzendoorn. Ook uit de meer recente geschiedenis waren er tal van voorwerpen: in 1940 had men een catalogus van 1203 nummers. De meeste van deze voorwerpen gingen verloren in november 1944, toen de Waterpoort door de Duitsers werd opgeblazen om het de geallieerden te bemoeilijken de stad in te komen.

De vereniging bleef echter bestaan en in 1955 was er weer een bestuur. Men begon weer voorwerpen te verzamelen en in 1961 was er weer een bescheiden museum in een school aan de Agnietenstraat. Ook de gemeente, die een aantal voorwerpen in bezit had, gaf deze in bruikleen. Daartoe behoorde ook het drieluik ‘De Verzoeking van de heilige Antonius’ uit 1525.

In 1972 bood de gemeente het museum het pas gerestaureerde gebouw van de Groote Sociëteit aan en in 1976 werd het museum in dit gebouw geopend. Het heette nu eveneens ‘De Groote Sociëteit’.

Er werden nieuwe zalen ingericht. Op zolder kwamen Tielse ambachten als een tingieterij en een glasblazerij. Ook zilverwerk, vervaardigd door de Tielse edelsmid Adrianus van Oosterhoudt in 1775 en kunstwerken van met Tiel verbonden kunstenaars als Johan Ponsioen, Hendrik Cornelis van Mourik, Johan Doeleman en Dirk van Oosterhoudt, van wie een schilderij uit 1810 werd verworven, kregen daar een plaats. Ook munten uit de elfde eeuw werden aan de collectie toegevoegd.

In 1987 werd het museum een gemeentelijk instelling. In 2002 werd het Flipje & Jammuseum toegevoegd. In 2005 werd het museum in het Museumregister opgenomen als erkend museum. In 2006 verkreeg het zijn huidige naam, Flipje & Streekmuseum.

Het museum heeft 2,5 betaalde krachten en 45 vrijwilligers. Anno 2019 komen er jaarlijks 12.000 bezoekers. 

Themaexpositie Fake News!
In het museum wordt de tentoonstelling ‘Echt Waar?’ bezocht over misleiding in de kunstwereld.

Je herinnert het zich vast nog wel; februari 2019, groot nieuws! Het Gulden Vlies, het enige stuk in Europa dat te zien was in een museum en dat met veel tamtam in 2013 werd onthuld in ons museum bleek helemaal geen authentiek exemplaar te zijn uit 1559, maar een ontworpen bijou voor de film -en theaterwereld door de firma Leblanc-Granger & Gutperle; waarde hooguit €100,- en in veelvoud gemaakt in de jaren 1950. Gestaafd door onder andere experts van het Rijksmuseum Amsterdam, Archeocare, De RCE en verzamelaars uit Parijs en Zwitserland wordt het werkelijke verhaal verteld.Om het geheel in een breder kader te plaatsen laten we ook ‘echte’ vervalste kunst zien uit de collectie van het museum voor Valse Kunst uit Vledder. Ontwerptekeningen van het Gulden Vlies van Le Blanc-Granger & Gutperle uit de Grafische Sammlung Stern en het identieke Gulden Vlies uit de collectie van museum Grand Curtius uit Luik maken de tentoonstelling compleet. 

Dagprogramma:
12.15-12.30 uur: verzamelen bij De Heemschuur, Schoonstraat 35 Heesch
12.30-13.30 uur: autorit naar Tiel. Parkeren op parkeerterrein Waalkade in Tiel
13.45-15.30 uur: bezoek aan Flipje & Streekmuseum Tiel
15.30-16.30 uur: koffie/thee en apéritief
16.30-17.30 uur: thuisreis 

Adressen:
Parkeren: Waalkade Tiel

Flipje & Streekmuseum Tiel
Plein 48
4001 LJ Tiel
0344-614416 

Kosten:
De entreekosten van het museum bedragen € 5,00 per persoon. Houders van een museumjaarkaart hebben gratis toegang. Reiskosten, parkeerkosten, koffie/thee en drankjes zijn niet inbegrepen. 

Aanmelden:
Wie graag wil deelnemen kan zich aanmelden bij Hans Pennings of Riky de Jong in verband met het vervoer:
Hans Pennings: hanspennings.oss@gmail.com / 06-10463762 of Riky de Jong: rikydjong@home.nl / 0412-646380.

 

 

Meer informatie over de heemkundekring: www.de-elf-rotten.nl

e-mail: secretariaat@de-elf-rotten.nl

Terug naar het overzicht

Copyright © DeMooiKrant.nl